Chirurgische zorg bleef overeind tijdens coronapandemie, maar uitgestelde ingrepen hadden duidelijke gevolgen voor patiënten

De acute en oncologische chirurgische zorg kon tijdens de coronapandemie grotendeels doorgaan. Tegelijkertijd had het uitstellen van planbare ingrepen aantoonbare gevolgen voor patiënten, zoals verergering van klachten. Dat blijkt uit de resultaten van het COVIDSurg III-onderzoek, waarvan het rapport vandaag is aangeboden aan Birgitta Westgren, directeur Curatieve Zorg bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Het landelijke COVIDSurg III-onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door ZonMw en uitgevoerd met betrokkenheid van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH), in nauwe samenwerking met landelijke kwaliteitsregistraties en onderzoeksorganisaties. Vijf jaar na de start van de pandemie bieden de resultaten waardevolle inzichten in de impact van deze periode op patiënten die een ingreep nodig hadden in Nederland.

Zorg onder druk
Voor het onderzoek zijn gegevens uit landelijke kwaliteitsregistraties, waaronder DICA, NICE, NHR, NTS en LROI, gecombineerd met ervaringen van patiënten en zorgverleners. Daarmee ontstaat een uniek en compleet beeld van de impact van zorgschaarste tijdens de coronapandemie.

Uit het onderzoek blijkt dat acute en oncologische zorg tijdens de pandemie grotendeels tijdig kon doorgaan en van goede kwaliteit bleef. Ook de kwaliteit van de zorg die wel geleverd werd in andere patiëntgroepen bleef gewaarborgd, ondanks uitstel van behandelingen.

Tegelijkertijd liepen de wachttijden voor planbare (electieve) ingrepen fors op. Vooral patiënten die wachtten op orthopedische, cardiale, neurologische of bariatrische ingrepen ondervonden hiervan de gevolgen. Veel van hen rapporteerden een verslechtering van hun klachten tijdens de wachttijd.

Daarnaast blijkt dat patiënten soms zelf langer wachtten met het zoeken van hulp, omdat zij vonden dat anderen de zorg harder nodig hadden. Het onderzoek laat daarmee ook zien hoe belangrijk goede informatievoorziening en samen beslissen met patiënten zijn, juist in tijden van zorgschaarste.

Lessen voor de toekomst
De pandemie laat zien dat het zorgsysteem flexibel kan reageren onder druk. Tegelijkertijd maakt het onderzoek duidelijk dat keuzes in tijden van zorgschaarste altijd gevolgen hebben.

Prof. dr. Schelto Kruijff: "De zorg heeft in moeilijke omstandigheden veel kunnen opvangen, maar dat ging niet zonder prijs. Deze inzichten helpen ons om beter voorbereid te zijn op toekomstige situaties van zorgschaarste."

Volgens de onderzoekers zijn de resultaten niet alleen relevant voor toekomstige pandemieën, maar ook voor het huidige zorglandschap. Structurele schaarste en passende zorg spelen een steeds grotere rol, waardoor keuzes over de inzet van zorgcapaciteit steeds belangrijker worden.

Maatschappelijk debat nodig
De NVvH benadrukt het belang van een tijdig maatschappelijk debat over de verdeling van schaarse zorgcapaciteit. Welke zorg krijgt prioriteit? Welke gevolgen van uitstel vinden we acceptabel? Volgens de onderzoekers zijn dit vragen die niet pas tijdens een crisis gesteld moeten worden.

Rapport downloaden
Het publieksrapport van COVIDSurg III is als bijlage bij dit nieuwsbericht beschikbaar.

Meer informatie over het project is beschikbaar via de projectpagina van ZonMw: https://projecten.zonmw.nl/nl/project/impact-van-covid-19-op-de-patient-die-een-operatie-nodig-heeft-het-covid-surg-iii-project